Elliott spreekt 2

(onderstaand artikel verdient van tijd tot tijd een update omdat het dateert van juli 2011; mocht u geïnteresseerd zijn in een update dan verneem ik het graag)
 
Op verzoek en vanwege de beursactualiteit van de maand augustus 2011 (een mondale beurscorrectie van bijna -20%) schrijf ik een vervolg op de vorige Ezine van juli 2011. Hierin bespraken we de toepassing van de Elliott Golven Theorie van Ralph Nelson Elliott (1871-1948) en het eindpunt van een belangrijke opwaartse golf. Voor de fijnproevers en om het plaatje compleet te maken ga ik nog even kort in op wat er in de week na 15 juli heeft gemanifesteerd op de 'lagere' golfniveaus.

We waren geëindigd met de grafiek van figuur 9 van de vorige Ezine. Raadpleeg deze ter opfrissing desgewenst eerst op onze Blog. 

Figuur 1: Figuur 9 VermogensPartner Ezine juli 2011

Om goed te kunnen 'navigeren'met de golven vermeld ik allereerst nog eens de gradatietabel van de Elliott-golven.

Figuur 2

De conclusie uit onze analyse moest zijn dat we het einde naderden van een grote opwaartse golf (op 'Cycle' niveau) binnen een correctie golf op 'Primary' niveau. De vijfde van de vijfde van de vijfde etc... golf is in theorie de plaats waar de uitputting van een grotere golf plaatsvindt:

Figuur 3

Het vervolg in de praktijk

Voor de ontwikkeling en het definitief uittellen van de hier betreffende Intermediate golf (IV) en (V) zoomen we, met deze wetenschap,  nog wat verder in. We gaan daarbij gebruik maken van uurgrafieken om deze golven zichtbaar te maken. De volgende grafiek begint bij Intermediate golf (II) zoals vermeld in Figuur 1.

Figuur 4

Hierin kun je nauwgezet zien hoe de kleine golfgradaties, zelfs tot zichtbare Sub-Minuette golven zich uitrollen. Het einde van golf (IV) was hier nabij. Golf C van golf (IV), uit vijf golven opgebouwd, verliep daarna als volgt:

Figuur 5

Trogvorming

Vorig artikel maakten we melding van mogelijke trogvorming. Tot twee keer toe is hier sprake van geweest. Het gebeurt vaker bij kleinere golven. Vaak duidt dit op bepaalde weerstandniveaus in de markt waarop meerdere handelaren hun orders hebben liggen. Dan heeft de koers moeite door die niveaus heen te breken. Je kunt de golven overigens dan wel zien en uittellen. Voorbeeld-illustraties (ontleend aan Major Works of R.N. Elliott):

Figuur 6

          

Hoe verliep nu golf Intermediate (V)?

Figuur 7

De ontwikkeling tot al bijna Minor golf IV verliep regelmatig (in Elliott termen).

U ziet in Minute golf 5 een trog. In dit gebied heerste zichtbaar weerstanden of verkoopdruk.

We gaan vanaf hier op weg naar een 'vijfde van de vijfde' , in dit geval golf (v) van 5 van V van (V) van ((V)) van cC. Als zoiets aan de orde komt is het dus opletten geblazen. Verkoop in zo'n laatste upswing, mik niet op het ultieme moment en heb gewoon vrede dat u zo'n geval "de laatste euro's aan anderen laat".

Figuur 8

En zo raakte 21e en 22e juli de energie van deze golfbeweging 'cC' technisch uitgeput.

De correctie die volgde staat inmiddels te boek als één van de heftigste in de geschiedenis.

Slotopmerkingen

Elke stap in de evolutie der dingen is uniek, zo ook iedere Elliott golf. Wat er onder de golven aan feitelijke gebeurtenissen en ontwikkelingen ligt is ook uniek en daarom moeilijk te voorspellen. Het is al heel wat als iemand golven kan herkennen en tellen.

Daarbij is het zo dat de beurs altijd een half jaar op de feiten vooruit lijkt te lopen. Het verklaren van koersbewegingen met actualiteiten is dan ook lastig gebleken. Dit wetende kunnen we ons al weer beter voorbereiden.

2011 mag in Elliott termen een bodem worden, wellicht loopt die vooruit op de ellende in 2012, maar hoe het ook zij, we moeten ons mentaal instellen op kopen, tegen al slechte nieuwsfeiten in. Maar dat is voor velen individueel te moeilijk. Laat u daarom bijstaan door professionals van VermogensPartner.

Door strategisch te beleggen hebben zij weinig last van de waan van de dag en kunnen zij, meer systematisch, gebruik maken van een  'uitverkoop'.

Met vriendelijke groet,

Elliott spreekt

Er lijkt beurswijsheid schuil te gaan achter 'Sell in May and go way', maar niets is minder waar, vaker blijkt juist de maand juli het piekniveau van een jaar te zijn. 2011 is een interessant jaar omdat bepaalde lange termijn golfanalyses duiden op mogelijke bodemprijzen op de internationale aandelenbeurzen. Juli 2011, is daarom een mooie maand om de status van markten onder de loep te nemen. Er bestaan verschillende golventheorieën. Dit keer pakken we één van de belangrijkste bij de kop. Ralph Nelson Elliott (1871-1948) was tijdens zijn leven professioneel werkzaam als accountant en in de spoorwegsector. Hij heeft zich onsterfelijk gemaakt met de ontdekking van een specifiek ritmisch golvenpatroon in (aandelen) markten, die hij heeft beschreven in zijn boek 'NATURES LAW, The Secret Of The Universe'. Hij stelde vast dat de op- en neergang van markten verliep volgens onderstaand wetmatig patroon. Afhankelijk van hoe diep iemand 'inzoomt' op deze bewegingen verschijnt dit patroon zowel over jaren als over dagen en uren. Elke golf is opgebouwd uit kleinere golven die daarbij dezelfde vorm en ritmiek laten zien.  Zie figuur 1. Figuur 1   Dergelijke vormconstanten bleken ook naar voren te komen in de later ontwikkelde chaostheorie.  (Ref. artikel Analysetechnieken). Eerder had de 13e eeuwse wiskundige Leonardo Fibonacci da Pisa unieke getalsverhoudingen in de natuur ontdekt, nu beter bekend als de Fibonacci Reeks. De reeks komt voort uit de vraagstelling:  hoeveel konijnenparen worden geproduceerd in een jaar vanuit één paar konijnen als een paar elke maand geboorte schenkt aan een nieuw paar, startend vanaf de tweede maand. Hieruit volgt de reeks 1,1,2,3,5,8,13,21,34, etc. De verhoudingen tussen deze getallen(0,618)  is constant en staat bekend als de 'Golden Ratio'. Oude filosofen bogen zich eerder over de zogenaamde Gouden of Goddelijke Sectie:  Figuur 2   Elke lengte kan zodanig opgedeeld worden dat verhouding tussen het kleinere deel en het grotere deel equivalent is met de verhouding tussen het grotere deel en het geheel. Deze verhouding is ook altijd 0,618. Plato ging zo ver in zijn beschouwing door te stellen dat het de meest bindende mathematische relatie was en de sleutel tot de fysica van de kosmos. De vraag rijst of de vooruitgang van het leven of de mensheid te vatten is in verhoudingen en vormanalyses. Classificatie Als je een golfbeweging in de praktijk observeert, is het dus bij Elliott altijd de vraag op welk golfniveau je aan het kijken bent. De juiste nummering kan ons een clou opleveren waar we staan in de ontwikkeling van deze golven. Elliott bestudeerde en hanteerde hiervoor de volgende classificaties of golfgradaties: GolfGradatie                  Nummeringverwijzing Milennium Cycle              m I tot m V, m A tot m C Grand Super Cycle          gsc I tot gsc V, gsc A tot gsc C Super Cycle                     sc I tot sc V, sc A tot sc C Cycle                              c I tot c V, c A tot c C Primary                           ((I)) tot ((V)), ((A)) tot ((C)) Intermediate                   (I) tot (V), (A) tot (C) Minor                              I tot V, A tot C Minute                            1 tot 5, A' tot C' Minuette                         (i) tot (v), (a) tot (c) Sub-Minuette                  i tot v, a' tot c' In het kader van VermogensPlanning zijn eigenlijk voor ons alleen de relatieve lange termijn implicaties van belang. Het bestuderen van uurcharts laten we over aan korte termijn traders. Om u alvast het brede perspectief van Elliott's studie's  te geven zijn dit golfnummers en jaartallen van de Grand Super Cycle: Figuur 3     Het zal u niet ontgaan zijn dat we vanaf 2000 met recessies en neergang te maken hebben en dito correcties op de aandelenmarkten. De vraag die opkomt is hoelang een correctie duurt van een opgang die ruim 200 jaar beslaat... Acht jaar zou aan de korte kant zijn, zelfs twintig jaar, een lengte die, zoals u kunt zien, meer thuis hoort bij correcties binnen een Grand Super Cycle. Toepassing De toepassing van de Elliott Golven Theorie is voor vele analisten vaak frustrerend geweest omdat de interpretatie vaak open staat voor meerdere alternatieven. Elliott tijdens zijn leven : "Behoorlijke ervaring is nodig om correct golven te interpreteren die zich nog in het proces van formatie bevinden. Geen interpretatie van dit Golven Principe mag geaccepteerd worden, tenzij die gemaakt is door mijzelf of door een door mij gelicenseerde student". Ook de Elliott Golven Theorie valt onder de relativiteit van de bakkerswet: als we allemaal bakker worden, valt er geen droog brood meer te verdienen. Indien een bepaalde interpretatie teveel aanhangers krijgt, ontwikkeld zich een ander golfpatroon, weliswaar binnen de regels van 'Natures Law'. (Anders gezegd: ook Elliott goeroes zijn gedoemd een keer van hun voetstuk te vallen). Een grote bijdrage van Elliott's theorie is dat het een tegenwicht vormt op de algemene neiging van mensen om lineair te denken (vgl. Wet van Newton). Elliott's 'mindset' benadrukt dat een ontwikkeling of markt kan keren en gaat keren. Er zijn bij de interpretatie en toepassing twee moeilijkheden 1) Golven kunnen opgerekt zijn (een golf splitst zich op in vele 'sub-van-subgolven') of samengeperst zijn (trogvorming) 2) Welke niveau van golf heb ik nu voor me? Laten we toch een poging wagen en kijken waar we staan. Hoe groter een markt, hoe beter het golfprincipe werkt. We nemen daarom niet de Dow Jones maar de Standard & Poor 500 Index. Juli 2011 status We pikken de draad op in 1949, een jaar na het overlijden van Elliott. Elliott voorspelde na de voltooiing van Super Cycle no. 4 de vijfde golf van de Super Cycle, tevens vijfde golf van de Grand Super Cycle, waarvan het eind zich in 1999 inluidde en voltrok. We gebruiken bij lange termijnen een logaritmische schaal om het effect van inflatie te verkleinen. Grafieken worden anders onleesbaar. Oriëntatie Grand Super Cycle no. 5, Super Cycle no. 5 en het Cycle Niveau Figuur 4 U kunt zien dat de vijfde Cycle golf (vanaf 1980) 'c V' opgerekt is. Dit betekent, in afwijking met het modelpatroon, dat de B-golf die volgt ook boven de oorspronkelijke top kan komen te liggen. De beweging schiet als het ware door, we noemen dat een extensie van golf 5 met een onorthodoxe top B (zie'Irregular' in onderstaande figuren 5 en 6, ontleend aan Elliotts Financial World Articles).                 Figuur 5                                           Figuur 6              Een dergelijke hogere B-top is gebeurt op 'Cycle niveau' met 'c B', maar dat kan ook gebeuren op Super Cycle niveau met 'sc B'. Om hier wat meer grip op te krijgen vragen we ons verder af: "Hoe ziet die golf er van binnen eigenlijk uit?" We zoomen in op bovenstaande raam van figuur 4: Figuur 7   Het verloop ziet er normaal uit. Je ziet het 5-3 golvenpatroon overal mooi terugkeren. Ook 'c A' in 2010 is opgebouwd uit vijf golven. We zoomen verder in op 'c B' en de in de maak zijnde 'c C' in 2011: Figuur 8 Refereert u bij het inzoomen s.v.p. aan bovenstaande golfgradatietabel, anders bent u snel de draad kwijt. Het traject 'c C' (Cycle C) vanaf 'c B' omhoog wordt reeds opgedeeld in vier Primary golven ((I)) t/m ((IV)). De Intermediate golven (I) t/m (V) in golf ((III)) zijn goed zichtbaar. De vijfde golf (V) is 'gestreched' hetgeen de hogere onorthodoxe (B)-top verklaart. De vijfde Primary golf ((V)) is kort geleden gestart, waarop we nog een keer gaan inzoomen: Figuur 9 De 2011 grafiek vertoont typische correctiegolven. Nu de Intermediate golven (I) t/m (III) onderweg zijn van de vijfde Primary golf ((V)) van Cycle Golf 'c C'..(kunt u het nog volgen?) moge duidelijk worden dat de markt op weg is naar een eindpunt of op zoek is naar een volgende climax. Aangezien juli daar statistisch een mooie maand voor is heb ik gedacht u via dit intermezzo in deze Ezine te voorzien van een educatieve update van Elliott. Als de Primary Golf ((V)) even lang wordt als Golf ((I)), dan is 1420 in de Standaard en Poor 500 Index het minimale koersdoel. Zoiets kan snel gaan of juist veel tijd nemen (zie noot 2). Tot slot Er is een storende factor in de patroonvorming en dat is valuta. Door inflatie, verschillen in geldschepping en schuldenpolitiek wereldwijd verwateren prijzen en koersen die in die valuta worden uitgedrukt. De komende jaren kunnen indices simpel hoger klimmen op basis van inflatie alleen, want bedrijven die producten maken zijn inflatievast en daarom overigens een vaste beleggingscomponent van een portefeuille. De Super Cycle C (zie eerste figuur) van de SP500 zou dan zomaar, in valuta uitgedrukt, een relatief zachte landing kunnen maken. Dat is ook gebeurt in de jaren dertig en veertig. Desalniettemin bevinden wij ons de komende tijd (decennia) in een reactie en correctie op Elliott's Grand Super Cycle en dienen wij ons consciëntieus bezig te houden met strategische zaken zoals het in- en uitstapprobleem en het tijdig rebalancen van onze portefeuilles. Hierbij kan Elliot behulpzaam zijn. Als u meer wilt weten van deze fascinerende Elliott golven, vertrouw ik erop dat u uw weg zult vinden op het internet. Bovenstaande grafieken kunt u eenvoudig volgen via het publieke domein van Yahoo. Zoals met alles kunt u terugvallen op een expert of het zelf doen. Mocht het laatste u lastig vallen, weet u dan gesteund door het specialistennetwerk VermogensPartner. Zij houden de vinger aan de pols en zijn altijd up to date. Met vriendelijke groet, Pim de Koekkoek                Leer meer via www.vermogenspartner.nl PS Noten  Alternatieve telling In theorie zou Golf 'c B' uit figuur 4 kunnen worden uitgelegd als 'sc V', maar dan voltrekt zich nu ook een B-golf, waarvan de echte C pal voor de deur staat. In dit scenario past geen hogere onorthodoxe top van B; komt die wel dan is deze alternatieve telling ongegrond. Ruimte en tijd Golven nemen tijd en/of ruimte. Hoe groter de uitslag in de ruimte, des te korter het tijdsbeslag van een golf. Hoe langer het tijdsbeslag, hoe kleiner de uitslag in de ruimte. Golven, filosofische achtergrond De oorzaak van golfbewegingen wordt ingegeven door twee gezichtspunten: 1.   Er is voordeel verbonden aan het creëren van massa (of quantiteit hebben), denk aan stabilitiet en bescherming 2.   Er is voordeel te behalen aan het onderscheidend zijn (of kwaliteit hebben), denk aan vakspecialisaties en verschillen in de natuur. De mens gaat op en neer tussen deze twee met elkaar in strijd lijkende zaken en zoekt en creëert binnen een veelheid van keuzes naar nieuwe en betere niveaus van 1 en 2. Deze wisselwerking veroorzaakt vooruitgang en terugval wordt weerspiegeld in Elliotts Golven Theorie.

Verdienmodellen

Uw vermogen om geld te verdienen leidt tot vermogen, daarna het plannen van uw budget en als het goed is vermogensplanning. Het is dus niet zo gek af en toe eens bij stil te staan bij hoe u uw geld verdiend. Het kan verfrissend zijn, los van uw eigen capaciteiten, inzichten van anderen te vernemen.

Ik spreek regelmatig met mensen over bedrijfsplanning en verdienmodellen. Om het mezelf dan gemakkelijk te maken verwijs ik dan vaak naar het boek van Robert T. Kiyosaki: ‘Cash Flow Quadrant’. 

In dit boek heeft hij het over 4 manieren waarop je je geld kunt verdienen en deze illustreert hij in een kwadrant.

Hieronder een hele korte schets van de hoofdlijn, al benadruk ik natuurlijk graag dat het verstandig is om de gehele achterliggende gedachte met betrekking tot deze verdienmodellen van hemzelf via het boek te vernemen.

Figuur Cash Flow Quadrant

  

Hij stelt dat er 4 mind sets zijn die gekoppeld zijn aan 4 verdienmodellen. Ze werken alle vier, mogelijk ook tegelijk bij een individu. In die zin is er geen voorkeur of prioriteit. Zo kun je je voorstellen dat iemand net van school in het eerste kwadrant zou kunnen beginnen. Of iemand met een grote erfenis in het vierde kwadrant. De eigen baas is bijvoorbeeld een vakspecialist. De Business owner is meer manager en systeemgericht en benut de synergie van Other Peoples Time/Money (OPT/OPM).

Het punt is dat de vier kwadranten zo verschillend zijn dat je a) moet onderkennen dat het vier verschillende mind sets zijn en b) niet moet onderschatten hoeveel het vergt je een andere mind set eigen te maken. Voor verandering van mind sets heb je daarom wel de wil, discipline nodig en misschien wat extra kennis en technieken om een mind shift te maken.

We krijgen niet allemaal een grote erfenis of de winst uit een jackpot.

De wetten van kansberekening beschouwend, is het dus verstandiger snel kennis te vergaren dan te wachten op een loterij. Dit boek draagt bij aan de oriëntatie waar je mee bezig kan zijn en vier verschillende verdienmodellen. Kiyosaki gaat verder in op twee pleegvaders, ‘rich dad, poor dad’ waarbij hij helder illustreert welke adviezen zij hem gaven en de verschillen daarin.

Verder doet hij een schema aan de hand hoe te werken aan de nastrevenswaardige situatie waarbij je inkomsten uit assets (rente, onroerend goed, bedrijven) groter worden dan je uitgaven.

Natuurlijk speelt vermogensvorming in dit boek een hoofdrol. Het is leuk geschreven, dus een boek ‘ter leringh ende vermaeck’.

Link: Het Cash Flow Quadrant, Robert Kyosaki

Met vriendelijke groet,

Pim de Koekkoek             Leer meer via www.vermogenspartner.nl

Strategische Risicobeheersing 1

In vorige Ezine artikelen (zie ook deze Blog) hebben we het o.a. gehad over het specialisme vermogensbegeleiding. En ook over financiële bescherming van uzelf en uw naasten, over het plannen van lange termijn zorg, over de noodzaak bepaalde bedreigingen en onzekerheden te pareren, over pensioen en behoud van levenslange welstand. Vandaag gaan we in hoe je met strategie een aantal van de valkuilen die hierbij kunnen opdoemen kan ontwijken.

Laten we dan het eens hebben over de twee belangrijkste problemen van geld en beleggingen.

Geldontwaarding en waardeverlies

De geldontwaarding of inflatie (oorzaak: geldscheppingsbeleid van overheden, niet te verwarren met vraag en aanbod) hebben we vorige keer bij wijze van voorbeeld geïllustreerd met verwatering bij aandelen. Maar het speelt feitelijk bij staatsobligaties en uw pensioenbrief.

Op dit moment is de geldontwaarding van staatsobligaties voor pensioenfondsen wellicht niet het grootste probleem, want zij dienen in euro’s uit keren wat zij in uw pensioenbrief in euro’s hebben vermeld, en dat is vaak nog wel gedekt.

Een groter probleem is de indexatie van de pensioenen, dat wil zeggen, kunnen zij nog wel de prijscompensatie bieden voor de steeds duurder worden economische omgeving. Als in 20 jaar tijd prijzen kunnen verdubbelen, kan dat bij hyperinflatie nog sneller. Hoe dan om te gaan met een halvering van de koopkracht van een pensioenbrief.

Instapprobleem

En dan waardeverlies van beleggingen. Markten fluctueren. Soms omhoog en soms omlaag, dus wanneer nou te kopen? Dit element creëert ‘het instapprobleem’. Beleggen houdt een belofte in, want wie wil nou niet gemiddeld 8,6% maken? Het is echter, blijkt uit de praktijk, voor de meeste mensen niet weggelegd.

De onderstaande tabel van de AEX laat zien dat het moment van instappen grote invloed heeft voor het behaalde gemiddelde rendement over 10 jaar.

Met andere woorden: mensen die bijvoorbeeld vanaf 1 januari 1993 over een periode van 10 jaar hadden belegd hadden gemiddeld 12,9% gescoord. Mensen die dat vanaf 1996 deden scoorden 10,0% over 10 jaar.

Het kan verkeren lijkt het dan. Maar nee, het blijkt zuur genoeg dat 80% van de mensen zijn ingestapt tussen 1998 en 2000! Het merendeel haalt daarom het gemiddelde van 8,6% bij lange na niet of scoort zelfs zwaar negatief.

Niet omdat men dom is, niet bereid is of onbekwaam, maar niet afdoende geïnformeerd neigen mensen  ‘en mass’ (met zijn allen tegelijk) boven de onderstaande rode lijn te kopen. Tachtig procent van het handelsvolume komt daar tot stand. Verder wacht men vaak te lang met verkopen. Dit zijn de blauwe ‘sterren’  in onderstaand figuur. Het proces kan 27 dagen maar ook 27 jaar zijn. Het te verwachten rendement is daarna discutabel.

Figuur Wet van Vraag en Aanbod

Klaarblijkelijk is het moeilijk om niet in de psychologie van de markt, de kuddegeest te worden meegesleurd. (Referentie: meer al over dit probleem schreef ik in het artikel ‘Speculeren’ en ‘Analysetechnieken’.)

Er zijn meer problemen bij vermogensplanning, maar dit zijn wel de meest in het oog springende. En toch wordt daar al door veel partijen nog veel te weinig aan gedaan. Klaarblijkelijk door gebrek aan bewustzijn, expertise of gewoon emotionaliteit.

We hebben daarom een systeem nodig dat ons beschermt tegen de subjectieve waan van de dag en een strategie die ons helpt het gemiddelde te benaderen. Het blijkt daarbij ook nodig om een coach/begeleider te hebben die een partij helpt een systeem en strategie op koers te houden. Alleen blijkt dat in de praktijk veel te lastig. Een vorm van functiescheiding. VermogensPartner is een specialist die zich op zo’n totaalaanpak toelegt.

Tactische problemen als gevolg

Een pensioenfonds of belegger die zijn inkomen nodig heeft voor uitkeringen voor levensonderhoud en daarbij versneld inteert op een zwak genoteerde aandelenportefeuille (of een gehalveerde koopkracht..) ontmoet een tactisch probleem.

Net als hij zijn geld nodig heeft, is de waarde laag. De markt heeft  ‘tegen gezeten’.

Hij teert versneld in en het duurt niet lang meer of de man met de hamer staat voor de deur : de pot is leeg, armoe troef. En ja, er zijn nog steeds, zowel bij professionals als amateurs, vele voorbeelden hiervan en nog vele te verwachten.

“Dan had je maar moeten spreiden..”

Tja, de vraag is of spreiden wel helpt als je het instapprobleem niet oplost. Niet dus.

Ook hier geldt  dat de waan van de dag mensen bijeen drijft tot het doen van dezelfde dingen. De bakkerswet gaat op: als we allemaal bakker worden, is er geen droog brood meer in te verdienen.

Met andere woorden, zonder een strategie bent u aan willekeur overgeleverd.

Actueel voorbeeld: vanaf 2009 kiest ‘men’ weer wat meer voor ‘veilig sparen’ of aflossen, terwijl door de enorme geldschepping de kans op inflatie van geld nog nooit zo hoog is geweest…

Hoe kan je de hierboven geschetste problemen (zie figuren met een strategie aanpakken, en wél het gemiddeld rendement halen zonder afhankelijk te zijn van timing of het getij? ……………………..

[Gezien de omvang van het onderwerp en de leesbaarheid van een digitaal artikel, wordt dit artikel vervolgd in de volgende Ezine].

Bedankt voor het lezen en tot de volgende keer.

Met vriendelijke groet,

Pim de Koekkoek            Leer meer via www.vermogenspartner.nl

Welstand, aspecten en valkuilen

Laten we eerlijk zijn, een vrolijke onbezorgde oudedag, dat is eigenlijk niet in geld uit te drukken. Toch moeten we dat doen als we die willen genieten.

Het betekent simpel of u straks kan blijven rondkomen op het welstandsniveau dat u gewend was. En met name de leuke dingen kunnen blijven doen, zoals het kunnen bijstaan van je kinderen of het behoud van dat stukje extra luxe, zoals een reisje of uitje, een feestje of cadeautje.

Maar het betekent misschien boven alles uw geestelijke en lichamelijke conditie onderhouden en de zorg en inspanningen die dat kost kunnen dekken.

Wat de welstand is die iemand gewend is bepaalt zij of hij natuurlijk helemaal zelf. Richt je je op het ‘met weinig toe kunnen’ of het hebben van ‘veel bronnen’?  Het zijn beide goede bestaansstrategieën.  In het algemeen zoeken we iets van beide; ons eigen kunnen of de omgeving kan daarbij weldadig of zuinig ontwikkeld zijn en ieder van ons past zich daarop aan.

Met andere woorden er is niet een standaard formule voor welstand. Iedereen bepaalt zelf wat zijn kwaliteit en kwantiteit van leven behoort te zijn. Hebben we die eenmaal behaald, dan willen wie graag continueren en verdedigen.

Immaterieel en materieel

Gemiddeld gezien hechten we veel belang aan opvoeding, normen en waarden, kennis en vaardigheden. Dat maakt immers dat we met fatsoen kunnen samenleven en geen armoe hoeven lijden. Bekwaamheid en ethiek zijn persoonlijke zaken, die van invloed zijn op uw welstand. Onze welstand kan dus niet zomaar losgekoppeld worden van wat we immaterieel gezien belangrijk vinden.

VermogensPlanning is daarom allereerst gebaseerd op wat we belangrijk vinden oftewel onze persoonlijke doelstellingen.

Hiervan afgeleid zijn, afhankelijk van waar onze wieg gestaan heeft en de opleiding die we hebben genoten, de kapitaalbehoeften die met de verwezenlijking van die doelstellingen verbonden zijn.

Risico’s en valkuilen

OK, laten we ons voorstellen dat u gewend bent 4000 euro per maand te verteren.

Uw hypotheek is hier onderdeel van, en ook uw buurt en status die u gewend bent, uw auto, vakanties enzovoorts. De ervaring leert dat eenmaal verworven uitgaven snel wennen en lastig zijn in te perken. Dat brengt met zich mee dat u in uw nadagen van uw leven waarin u minder actief kunt zijn hiervoor afdoende reserves moet creëren.

Het verleden leert ons echter dat er om ons heen gevaren zijn. Natuurgeweld, piraterij, oorlogen etc. Hoe zien deze gevaren of valkuilen eruit in onze moderne tijd? Iemand zei ooit: “Anarchie is maar drie maaltijden van ons vandaan”. Veel draait daarom om een stabiele omgeving en het genereren van inkomen/vermogen en (het behouden van) de koopkracht van vermogen.

Om verlies van inkomen en koopkracht te voorkomen zullen we de belangrijkste bedreigingen moeten onderkennen:

1. Economische crisis en verlies van werk
2. Het gevaar van waardeverlies van bezit, zoals een huis
3. Gaten in de ‘ideale’ pensioenopbouw
4. Risico van meer kosten voor zorg en Aow (minder draagvlak door vergrijzing 1)
5. Begrotingstekorten en staatsschulden (minder draagvlak door vergrijzing 2)
6. Het gevaar van geleidelijk koopkrachtverlies = pensioenerosie
7. Opkomst Azië, groei wereldbevolking en potentiële schaarste van energie en grondstoffen
8. Het hyperinflatiespook = pensioendestructie (snelle geldontwaarding of prijsstijgingen)
9. Financierbaarheid van uw langleven’risico’
10. Force majeure, (burger)oorlogen, onteigeningen

Geldschepping en schuldencreatie

Veel van bovengenoemde bedreigingen hebben te maken met monetair en economisch beleid waarop u geen invloed kan uitoefenen. Regeringen voeren op dit moment een ruime geldscheppingpolitiek en lenen er al langer op los om uit de hand gelopen begrotingen dekkend te krijgen. Het is niet de vraag hoe dat mogelijk is na 25 jaar van bezuinigen… ; maar de vraag is wel hoe u zich tegen de gevolgen en gevaren ervan kunt beschermen.  Als u niet voorbereid bent op dit soort scenario’s, dan kan u worden verrast.

Voorbeeld

Vergelijk geldontwaarding met verwatering van aandelen. Stel een bedrijf maakt 100 euro winst en heeft 100 aandeelhouders die elk 1 euro winstaandeel ontvangen.

Het bedrijf wil expanderen en vraagt investeerders om geld om te expanderen. Er komen 900 aandeelhouders bij. Het expansieplan slaagt maar ten dele. Twee jaar later maakt het bedrijf 200 euro winst. 200 euro delen met 1000 aandeelhouders betekent echter nu 20 cent winstaandeel. Het aandeel is ‘verwaterd’ over een grotere pool rechthebbende aandeelhouders. Uw inkomen is met 80% gedaald. Zo kan het ook gaan met de koopkracht van geld als de overheden resp. centrale banken niet effectief zijn met de aanwending van geleend of gecreëerd geld. Geld- of schuldcreatie waar geen productie tegenover komt te staan leidt zo uiteindelijk tot geleidelijke of snelle geldontwaarding.

Sinds de gouden standaard is verlaten, is de geleidelijke geldontwaarding gemiddeld zo’n 4% per jaar. Dit betekent een prijsverdubbeling van uw levensonderhoud in 17 jaar, maar ook een verviervoudiging in 34 jaar. Het is ook niet ondenkbaar dat prijzen in enkele jaren verdubbelen: hyperinflatie. Geleidelijk of niet, al deze periodes vallen binnen de levensverwachting van mensen zoals u en ik.

Het plannen van welstand over een periode van 35 jaar, inclusief het ‘langlevenrisico’ vergt heden ten dage  een ander realisme dan dat ‘mijn pensioenfonds ervoor zorgt’.

Risico’s die bekend zijn kunnen gelukkig beheerst en aangepakt worden met strategie en tactiek. VermogensPartner noemt dat de ‘strategische risicobeheersing’.  Ook daar liggen er bij de uitvoering enkele nieuwe barrières (zie vorig artikel) die geslecht moeten worden.

Dit vraagt om enige verdere uitleg, want hoe beveilig je dan je huidige en toekomstige welstand, bijvoorbeeld tegen een instabiele monetaire omgeving? Of hoe kun je dan toch zeker weten dat je je schaapjes (beschermd) op het droge hebt?

In de volgende Ezine zal ik ingaan op de strategische risicobeheersing.

Met vriendelijke groet,

Leer meer via www.vermogenspartner.nl